Haber

Edebiyat dünyasından bir yıldız daha kaydı. Şair İlhan Berk hayatını kaybetti. Berk bir süredir Bodrum'da hastanede tedavi görüyordu.

Ä°LHAN BERK KÄ°M?
1918'de Manisa’da doğdu. İlk ve orta okulu doğduğu kentte tamamladı. Balıkesir Necatibey İlköğretmen Okulu’nu ve Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü Fransızca Bölümü’nü bitirdi. Zonguldak, Samsun ve Kırşehir'deki liselerde Fransızca öğretmenliği yaptı. Ankara’da Ziraat Bankası Yayın Bürosu’nda çevirmen olarak çalıştı. 1969'da emekliye ayrıldı. Kendini şiir ve yazılarına verdi. Manisa Halkevi Dergisi’nde yayınlanan ilk şiirleriyle bu şiirlerden oluşan "Güneşi Yakanların Selamı"nda (1935) görülen Nâzım Hikmet etkisi sonraki şiirlerinde kayboldu. "İstanbul", "Günaydın Yeryüzü", "Türkiye Şarkısı" kitaplarındaki şiirlerinde geleceğe dönük toplumsal özlemleri dile getirdi. 1950'lerin ortalarında beliren genç şairleri etkiledi, onların bazı özelliklerinde de etkilendi. İkinci Yeni akımına katıldı. "Köroğlu", "Galile Denizi", "Çivi Yazısı", "Mısırkalyoniğne" kitaplarında bu dönemin şiirleri yer alır. Bu dönemde şiirde anlam yaratmak için anlamsızlıklara yöneldi. Yalnızca anlamsızlığı savunduğu gerekçesiyle eleştirildi. Ardından şiirde konuyu tümüyle yoketme deneyine girişti. "Aşıkane"de nesneleri aşırı biçimde vurguladı. Ama bu vurgu giderek kendi benliğine yöneldi. "Şenlikname"de şiiri iyice düzyazıya yöneldi. Doğu şiirinin klasik kalıplarını denedi, beyit ve türkü biçimlerinden yararlandı.

Araştırmacı kişiliği, özgün duyarlılıkları ve buluşlarıyla 20. Yüzyıl Türk şiirinin en önemli isimleri arasındaydı.

--------------------------------------------------------------------------------

ESERLERÄ°:

ŞİİR:
Güneşi Yakanların Selamı (1935)
Ä°stanbul (1947)
Günaydın Yeryüzü (1952)
Türkiye Şarkısı (1953)
Köroğlu (1955)
Galile Denizi (1958)
Çivi Yazısı (1960)
OtaÄŸ (1961)
Mısırkalyoniğne (1962)
Âşıkane (1968)
Taşbaskısı (1975)
Åženlikname (1976)
Atlas (1976)
Kül (1978)
İstanbul Kitabı (1980)
Kitaplar Kitabı (1981)
Deniz Eskisi-Åžiirin Gizli Tarihi (1982)
Delta ve Çocuk (1984)
Galata (1985)
Güzel Irmak (1988)
Pera (1990)
Dün Dağlarda Dolaştım Evde Yoktum (1993)
Avluya Düşen Gölge (1996)
Şeyler Kitabı Ev (1997)
Çok Yaşasın Sayılar (1998)

--------------------------------------------------------------------------------

DÃœZYAZI

Şifalı Otlar Kitabı (1982)
Bir Uzun Adam (1982)
El Yazılarına Vuruyor Güneş (1983)
Ä°nferno (1994)
Kanatlı At (1994)
Logos (1996)
Poetika (1997)

--------------------------------------------------------------------------------

ÖDÜLLERİ

1979 Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü Kül ile
1980 Behçet Necatigil Şiir Ödülü İstanbul Kitabı ile
1983 Yeditepe Şiir Armağanı Deniz Eskisi ile
1988 Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü Güzel Irmak’la (Ferid Edgü ile paylaştı)

Filistin'in yetiştirdiği dünyaca ünlü şairlerden Mahmud Derviş'in, Amerika'da geçirdiği açık kalp ameliyatından 3 gün sonra, bugün(9 Ağustos 2008) durumunun ağırlaştığı ve Derviş'in hayatını kaybettiği bildirildi.

Filistin haber ajansları ve Arap televizyonları, 67 yaşındaki Derviş'in bu akşam saatlerinde ameliyat sonrası komplikasyonları nedeniyle öldüğünü duyurdu.

Derviş, geçen çarşamba günü, Texas'taki Houston Memorial Hermann hastanesinde başarılı olduğu belirtilen bir açık kalp ameliyatı geçirmişti. Ancak Derviş'in durumu bugün kötüye gitmişti. Filistin Yönetimi'nin, Derviş'in naaşını Ürdün üzerinden Filistin'e getireceği de bildirildi.

Mahmud Derviş, 1941 yılında, halihazırda İsrail sınırları içinde bulunan Akko kentinin köylerinden El-Berva'da doğmuş; köyünün 1948 Arap-İsrail savaşı sırasında saldırıya uğramasıyla, ailesi ile birlikte köyünü terketmek durumunda kalmıştı.

Çocuk yaşta şiir yazmaya başlayan Mahmud Derviş, ilk şiirlerini yayımladığı dönemde, El-Ard (Toprak) hareketinde de çalışmaya başlamıştı. Filistinliler'in yaşadığı zorlukları dizelerine taşıyan çağdaş Filistin şiirinin önde gelen temsilcisi, El İttihad gazetesi ile El Cedid dergisinin yazı işleri müdürlüklerini yapmış, şiirleri ve yazıları nedeniyle bir kez İsrail ordusu tarafından tutuklanmış, 1970 yılında İsrail'den sürgün edilmiş, 2 yıl bir çok Arap ülkesinde dolaşmıştı.

Şiirleri 20'den fazla dile çevrilen Filistinli şair, 2003 yılında uluslararası Nazım Hikmet şiir ödülüne de layık görülmüştü. Birçok şiiri Arap besteciler tarafından bestelenen Mahmud Derviş'in adı, 2006 Nobel Edebiyat Ödülü adayları arasında yer almıştı.

Mahmud Derviş'in Türkiye'de basılan şiir kitapları arasında Zeytin Yaprakları (1964), Filistinli Sevgili (1971), "Gecenin Sonu, Uzak Bir Sonbahar'ın Hafif Yağmuru, Celile'de Kuşlar Ölür, Düğünler, Uykudan Uyanıyor Sevgilim, Yedinci Deneme" bulunuyor.

Derviş, 1982 Eylül'ünde Sabra-Şatilla'da yaşananların ardından Beyrut Kasidesi'ni yazmış ve bu kaside ile 1984'te de dönemin Sovyetler Birliği'nde Lenin ödülünü almıştı.

Rus edebiyatında bir devir kapandı...

Sovyet döneminin muhalif yazarı, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Aleksandr İsayeviç Soljenitsin Moskova'da öldü.

Rus İtar Tass ajansı, Soljenitsin'in kalp yetmezliği nedeniyle Moskova'daki evinde öldüğünü duyurdu.

Kuzey Kafkasya'da 1918'de doğan Soljenitsin, Sovyet ordusunda ikinci Dünya Savaşı'na katıldı.

Cephedeyken yazdığı mektuplarda Stalin'i eleştiren Soljenitsin tutuklandı ve 8 yıl bir kampta hapis cezasına çarptırıldı.

Nikita Kruşçev döneminde haklarına yeniden kavuşan Soljenitsin, 1963'te Sovyet Yazarlar Birliği'ne kabul edildi. Ancak öyküleri yeniden Komünist Partinin hedef tahtası haline geldi.

1966'da ülke dışına çıkma yasağı aldı ve 3 yıl sonra da Yazarlar Birliği'nden çıkartıldı. "İlk Çember" ve "Kanser Koğuşu" adlı eserleri ile dikkatleri üzerine topladı.

1970'te " Rus edebiyatının vazgeçilmezi geleneklerini etik bir çerçevede takip etmesi" nedeniyle Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülen Soljenitsin, Sovyetler Birliği döneminin en muhalif yazarları arasındaydı.

Yazar, kendisine politik nedenlerle verildiği iddia edilen Nobel Edebiyat Ödülünü ise 4 yıl sonra alabildi.

Yaşadığı dönem boyunca çeşitli cezalara çarptırılan yazar, Sovyet polis devletindeki çalışma kampları hakkındaki kitabı "Gulag Takımadaları" ile de büyük ilgi gördü.

Kitabı 1973-78 yılları arasında kapitalist ülkelerde yayımlandı ve Sovyet karşıtı propagandanın önemli öğelerinden biri oldu.

Sovyet hükümeti, 1974 yılında Soljenitsin'in vatandaşlığını iptal ederek, yazarı sınır dışı etti.

Bir süre İsviçre ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan Soljenitsin'in sürgünüyle ilgili karar 1991 yılında kaldırıldı.

Rusya'nın eski Devlet Başkanı Vladimir Putin, geçen yıl Aleksandır Soljenitsin'e devlet ödülü vermişti.

Eserleri

Soljenitsin'in romanları, hapis ve savaş deneyimlerini anlatır. Ivan "Denisoviç'in Yaşamında Bir Gün" (1962) ve "İlk Çember" (1964) adlı eserleri hapis sahneleri içerirken, "Kanser Koğuşu" (1966) adlı eseri de bir bir hastahanede geçer.

Hapishane ve hastane imgelerini toplumsal simgeler olarak kullanarak yazar, eserlerinde devrimci ideallerle sert politik gerçeklikler arasındaki çelişkileri göstermeye çalışmıştı.

Soljenitsin, "Kırmızı Tekerlek" adındaki 4 ciltlik uzun tarihsel romanının ilk cildi olan "Ağustos 1914"te (1971) 1914 yılındaki Birinci Dünya Savaşı'nı anlatır. Yazar, 1989'da yayımladığı birinci cildin genişlettirilmiş ve yeniden düzenlenen halinde 1917 ekim devriminin tarihsel önemine vurguda bulunur.

Sovyet Hükümeti, 1960'ların sonu ve 1970'lerin başında, Soljenitsin'i romanlarında ülkesini küçük düşürdüğü için suçlamış ve yazarın üzerindeki Sovyet baskısı özellikle 1973'te Paris'te yayınladığı Sovyet hapishanelerindeki durumun anlatıldığı 3 ciltlik "Gulag Takımadaları 1918-1956" romanından sonra artmıştır.